Novembar je mjesec koji se širom svijeta obilježava kao mjesec podizanja svijesti o muškom zdravlju. Zdravlje nije samo odsustvo bolesti. Prema definiciji Svjetske zdravstvene organizacije iz 1948. godine, zdravlje se definiše kao potpuno fizičko, mentalno i društveno blagostanje, a ne samo odsutnost bolesti.
2022. godine prema podacima Zavoda za javno zdravstvo Federacije Bosne i Hercegovine umrlo je 11.711 muškaraca. Najčešći uzroci smrtnosti kod muškaraca na području Federacije Bosne i Hercegovine prikazani su u Grafikon 1.
Kada je riječ o zdravlju muškaraca na području Evropske unije, prema posljednjim dostupnim podacima iz 2020 godine., iz baze Eurostata, veća je stopa mortaliteta kod muškaraca u odnosu na žene, u svim kategorijama osim karcinoma dojke. Stopa smrtnosti muškaraca na 100.000 stanovnika u grupi ispod 65 godina starosti najveća je kod oboljelih od karcinoma pluća, a u grupi za 65 godina starosti i više, COVID-19 kojeg slijede cerebrovaskularne bolesti i karcinom pluća. Detaljniji prikaz u Grafikon 2. i Grafikon 3.
Iz prezentiranih podataka, ako se izuzme COVID-19, nedvojbeno se može zaključiti da je potrebno mnogo više pažnje posvetiti prevenciji hroničnih nezaraznih bolesti, prevashodno bolesti srca i krvnih sudova, kao i prevenciji malignih bolesti. Najveću stopu mortaliteta u kategoriji malignih bolesti kod muškaraca imaju karcinom pluća i prostate. U Evropi, kod osoba mlađih od 65 godina drugi najčešći uzrok smrti su nesreće a šesti samoubistva. Stoga, potrebno je više pažnje posvećivati i mentalnom zdravlju muškaraca.
Kada je riječ o očuvanju zdravlja srca i krvnih sudova kao i prevenciji malignih bolesti, ishrana igra veoma važnu ulogu. Pored ishrane, veoma veliku i važnu ulogu igra stepen fizičke (ne)aktivnosti. Dokazano je da 150-300 minuta umjereno intenzivne ili 75-150 minuta veoma intenzivne fizičke aktivnosti sedmično prevenira maligne i kardiovaskularne bolesti kod odraslih osoba. Postizanje ili premašivanje gornje granice od 300 minuta sedmično je idealno u cilju prevencije različitih bolesti. Nadalje, u cilju očuvanja zdravlja potrebno je izbaciti unos alkohola, nikotina i svih drugih psihoaktivnih supstanci. Aspekt koji se veoma često zanemaruje a ima veoma značajnu ulogu za zdravlje cjelokupnog organizma jeste mentalno zdravlje. Stres je nerijetko okidač za srčane udare kao i maligne bolesti kod oba spola. Stoga, potrebno je smanjiti izloženost stresorima, naučiti kontrolisati reakcije u stresnim situacijama kao i zatražiti pomoć stručnih osoba. Na kraju, ali nimalo manje važno, potrebno je da se osigura odmor i kvalitetan san da bi tijelo moglo da se odmori i regeneriše.
Dakle, da rezimiramo, ishrana u kombinaciji sa redovnom fizičkom aktivnošću, mentalnom ravnotežom i kvalitetnim snom prevenira razvoj hroničnih nezaraznih i malignih bolesti.
Ovo je nekoliko jednostavnih smjernica za očuvanje zdravlja muškaraca:
- Obratite pažnju na veličinu porcije!
- Jedite polahko, hranu dobro sažvačite i prestanite jesti se kad osjetite da ste se najeli (ne nastavljajte obrok samo da se ne bi bacilo 😉).
- Povećajte unos povrća i voća. To podrazumijeva da unesete minimalno pet porcija povrća i dvije porcije voća dnevno.
- Bijeli hljeb i tjesteninu zamijenite za hljeb i tjesteninu od cjelovitog zrna.
- Povećajte unos ribe i bijelog mesa (piletina i puretina) bez kožice. Smanjite unos crvenog mesa (teletina, govedina, janjetina, bravetina, jaretina)
- Izbacite iz ishrane mesne prerađevine (kobasice, hrenovke i sl.)
- Birajte zdrave izvore masti u ishrani, poput maslinovog ulja, orašastih plodova (orah, bademi, lješnjak) i sl.
- Smanjite unos soli
- Izbjegavajte, ako je moguće izbacite iz ishrane, zaslađena gazirana i negazirana pića. Smanjite unos kofeina.
- Izbjegavajte, ukoliko je moguće izbacite iz ishrane, konzerviranu i prerađenu hranu (krekeri, keksi, upakovani hljeb, pahuljice i sl.) kao i različite dodatke, poput kečapa, dresinga za salatu i različitih sosova.
Ne zaboravite piti dovoljno vode – minimalno 2l dnevno!
Za personalizirane savjete, prilagođene Vama i Vašem zdravstvenom stanju NutriBalans studio Vam stoji na raspolaganju!